Bitcoin w świetle prawa ma walor środka płatniczego

Rafał Mandes
23.12.2017 19:25
Bitcoin w świetle prawa ma walor środka płatniczego

Jaki jest charakter prawny bitcoina (BTC) w świetle stanowiska organów podatkowych? Czym obecnie są BTC według prawa mówi w rozmowie z ISBtech radca prawny kancelarii Clifford Chance Tomasz Szymura.

„Nie bez przyczyny we wcześniejszej rozmowie przywołana została sfera podatkowa, gdyż niejednokrotnie torowała ona drogę rozwiązaniom, czy też instrumentom budzącym wątpliwości na gruncie prawnym. Przykładowo, praktyka podatkowa poparta szeregiem interpretacji organów podatkowych kilka lat temu usankcjonowała nabycie przedsiębiorstwa w wyniku otrzymania majątku likwidowanej spółki. Mechanizm ten budził sprzeciwy prawników, w związku z tym, że likwidacja zakłada co do zasady zakończenie interesów likwidowanej spółki, a zatem ustanie bytu podmiotowego przedsiębiorstwa. Niemniej jednak organy podatkowe abstrahując od tej kwestii akceptowały taki mechanizm przeniesienia przedsiębiorstwa, mimo, że prawo podatkowe odwołuje się w zakresie definicji przedsiębiorstwa do prawa cywilnego” – wskazuje Szymura.

W kontekście odpowiedzi na wyżej postawione pytanie, radca prawy zwraca uwagę na uzasadnienie, w oparciu o które określono skutki obrotu BTC na gruncie podatku VAT.

„Otóż w wyroku TSUE w sprawie Skatteverket/David Hedqvist stwierdzono, że z kontekstu i celu art. 135 ust. 1 lit. e) Dyrektywy VAT wynika, że wykładnia tego przepisu, według której obejmuje on transakcje dotyczące tylko walut tradycyjnych, częściowo pozbawiłaby go skutków. Ponadto, TSUE stwierdził, że jedynym przeznaczeniem wirtualnej waluty BTC jest funkcja środka płatniczego oraz że jest ona w tym celu akceptowana przez niektórych przedsiębiorców” – podaje radca prawny.

Zaznacza, że na gruncie powyższego orzeczenia TSUE polskie organy podatkowe wyraziły pogląd, że analiza przepisów Dyrektywy VAT oraz polskich regulacji pozwala stwierdzić, że BTC, sprzedawane zarówno za pośrednictwem strony internetowej bez obecności obu stron transakcji jak i na podstawie umów zawieranych tradycyjnie pomiędzy jednocześnie obecnymi obiema stronami transakcji będą wpisywać się w formę prawnego środka płatniczego (dla celów VAT).

Zdaniem organu podatkowego BTC poprzez akceptację stron transakcji jako alternatywnego środka płatniczego będą służyły jako nośnik wartości pieniężnej oraz środek płatniczy podobnie jak waluty używane jako prawny środek płatniczy (przyp. 15), podkreśla radca prawny.

Co oznaczają powyższe sformułowania? „Otóż, mimo że prawo podatkowe w sferze regulacyjnej nie nadąża za tempem rozwoju rynku kryptowalut, to praktyka podatkowa, przynajmniej w odniesieniu do BTC, wydaje się je sankcjonować i nadaje im walor prawnego środka płatniczego. W tym miejscu odezwą się zapewne głosy ‚prawniczego’ oburzenia i oskarżenia o herezję prawniczą. Czyż jednak najnowsza historia rozwoju gospodarczego na naszym rodzimym, polskim podwórku nie jest pełna przykładów legalnego funkcjonowania instytucji prawnych na długo przed ich formalnym uregulowaniem? Takim przykładem był dynamicznie rozwijający się od początku lat 90-tych ubiegłego wieku leasing, tj. umowa w świetle prawa cywilnego nieuregulowana do roku 2000, a w prawie podatkowym zdefiniowana rok później. Do tego czasu leasing funkcjonował jako tzw. umowa nienazwana, a jednak trudno oprzeć się ważeniu, że miała ona walor umowy nazwanej z dosyć precyzyjnie zdefiniowanymi przez praktykę essentialia negotii” – stwierdza Szymura.

Zaznacza, że oczywiście w przypadku BTC mamy od czynienia z nieco odmienną sytuacją, jako że prawne środki płatnicze zostały zdefiniowane w ustawie o Narodowym Banku Polskim (przyp. 16), gdzie wskazano, że są nimi znaki pieniężne emitowane przez NBP, tymi zaś są banknoty i monety opiewające na złote i grosze. Z kolei prawo dewizowe (przyp. 17) zawiera definicję waluty polskiej, którą są znaki pieniężne (banknoty i monety) będące w kraju prawnym środkiem płatniczym, oraz definicję walut obcych, którymi są znaki pieniężne (banknoty i monety) będące poza krajem prawnym środkiem płatniczym.

„Czy jednak w świetle powyższych wniosków uznanie, że BTC mają walor prawnego środka płatniczego, choć nim formalnie nie są, co zdaje się wynikać ze sposobu, w jaki radzą sobie z tym problemem organy podatkowe, nie powoduje, że przekroczyliśmy cienką granicę dzielącą kryptowaluty od walut? Wydaje się, że częściowo za sprawą organów podatkowych, niezależnie od braku uregulowań prawnych, jesteśmy właśnie świadkami powstania nowej waluty, czy też jak kto woli, środka płatniczego mającego walor waluty” – podsumował radca prawny.
Przypisy:


15 Interpretacja indywidualna Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 15 lutego 2016 r., sygn. IPP3/4512-1005/15- 2/RD; odmiennie:


w interpretacji indywidualnej Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 20 marca 2017 r., sygn. 0461-ITPB1.4511.27.2017.2.MR.


16 Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o Narodowym Banku Polskim (t.j. Dz.U. 2017.1876).


17 Ustawa z dnia 27 lipca 2002 r. Prawo dewizowe (t.j. Dz.U. 2017.679).

ISBtech/MarketNews24/RM