Zamknij

Prawo pracy dla każdego pracownika. Znasz je?

20.02.2019
Aktualizacja: 05.12.2020 20:26
Kobieta w okularach w biurze siedzi przy laptopie
fot. Shutterstock

W pracy spędzamy większą część naszego dnia. W firmach mogą obowiązywać wewnętrzne zasady, ale zarówno pracownik, jak i pracodawca są zobowiązani przestrzegać przepisów prawa. Czym jest prawo pracy i jak wpływa na wykonywanie obowiązków?

Prawo pracy reguluje wiele zagadnień. Określa prawa i obowiązki pracownika i pracodawcy oraz podpowiada, jak powinniśmy się zachować w niektórych sytuacjach. W prawie pracy ściśle określono między innymi kwestie umów, urlopów, zwolnienia lekarskiego, zwolnienia i nawet wieku pracownika. Wybraliśmy kilka zagadnień i szczegółowo je opisaliśmy. Sprawdźcie!

Zobacz także: Praca na pół etatu ma więcej zalet czy wad? Rozwiewamy wątpliwości

Prawo pracy – kodeks pracy

Najważniejszym dokumentem, który określa prawa pracownika, jest kodeks pracy. Zbiera on przepisy regulujące prawa i obowiązki pracodawcy oraz pracowników. W Polsce kodeks pracy uchwalono w 1974 roku, ale dokument jest co jakiś czas odświeżany i modyfikowany. Kodeks pracy jest również dostosowany do przepisów Unii Europejskiej.

Kodeks pracy składa się z 15 działów, każdy z nich dotyczy innego zagadnienia związanego z zatrudnieniem pracownika, zarobkami oraz organizacją pracy.

Nad przestrzeganiem prawa pracy czuwa Państwowa Inspekcja Pracy.

Zobacz także:  Każdy zasługuje na odpoczynek. Sprawdź, jaka przerwa w pracy ci przysługuje

Prawo pracy – prawa pracownika

Już w pierwszym dziale kodeksu pracy można przeczytać, że pracodawca nie ma prawa odmówić pracownikowi wykonywania zawodu, nie może też dopuścić się żadnych dyskryminacji (na tle rasowym, religijnym, ze względu na płeć, orientację seksualną czy wiek pracownika). Co jeszcze określa kodeks pracy?

  • Pracownik nie może dostać wypłaty poniżej płacy minimalnej. Jest ona ustalana przez Ministra Pracy i w 2020 roku wynosi 2600 zł brutto. 
  • Pracownik ma prawo do rozwoju i stałego podnoszenia swoich kwalifikacji – w tym ma prawo brać udział w szkoleniach. Pracownik ma również prawo do utworzenia lub uczestniczenia w związkach zawodowych.
  • Pracownikiem może być osoba, która ukończyła osiemnaście lat, ale w niektórych przypadkach pracodawca może zatrudnić niepełnoletnich.
  • Pracownik musi zostać poinformowany o wymiarze czasu pracy, wypłatach, urlopie oraz wewnętrznych zasadach, obowiązujących w firmie.
  • Pracownik ma w obowiązku przestrzegać regulaminu pracy, przestrzegać przepisów BHP, dbać o dobro zakładu pracy, przestrzegać tajemnic firmowych.
  • Tygodniowy czas pracy pracownika nie może przekroczyć 48 godzin. Przy co najmniej 6-godzinnym dniu pracy pracownikowi przysługuje jedna 15-minutowa przerwa.

Zobacz także:  Praca zdalna i przez internet. Co zrobić, by zarabiać z domu i kto się do tego nadaje? 

Prawo pracy – zawieranie umów

Wszystkie umowy związane z pracą zawiera się na piśmie. Taka umowa musi określać rodzaj pracy, miejsce wykonywania pracy, wymiar czasu, termin jej rozpoczęcia oraz wynagrodzenie pracownika.

Prawo pracy – zwolnienie z pracy

Umowę o pracę rozwiązuje się w następujących sytuacjach:

  • na mocy porozumienia stron,
  • przez oświadczenie jednej ze stron z zachowaniem okresu wypowiedzenia,
  • przez oświadczenie jednej ze stron bez zachowania okresu wypowiedzenia,
  • z upływem zakończenia terminu umowy,
  • z upływem ukończenia wykonanej pracy.

Warto wiedzieć, że pracownikowi przysługują dni wolne na szukanie nowej pracy. Jeśli pracownik naruszy regulamin, to może zostać zwolniony bez zachowania okresu wypowiedzenia.

Zobacz także: Brutto i netto - na czym polegają różnice? 

Prawo pracy – urlop

Oczywiście każdy pracownik ma prawo, żeby wykorzystać przysługujący mu  urlop wypoczynkowy. Ile dni wolnego przysługuje każdemu pracownikowi na umowie o pracę?

Pracownikowi, który przepracował mniej niż 10 lat, przysługuje 20 dni urlopu. Pracownikowi ze stażem co najmniej 10-letnim przysługuje 26 dni urlopowych w roku. Pracownik ma prawo wziąć w jednym roku 4 dni urlopu na żądanie.

Troszkę inaczej wygląda to w przypadku urlopu macierzyńskiego. Kobieta, która urodzi jedno dziecko, ma prawo do 20 tygodni urlopu macierzyńskiego, gdy urodzi dwoje dzieci – 31 tygodni. Kobiety w ciąży mają prawo przejść na urlop macierzyński na dwa tygodnie przed przewidywaną datą porodu.

Prawo pracy – zmiany w kodeksie pracy w 2020 roku

2020 roku przyniósł sporo niespodzianek, również w kodeksie pracy. Jakie zmiany nadeszły w ustawie?

  • 1.01.2020 została podwyższona płaca minimalna na 2600 zł brutto. Zapowiada się, że ta kwota ma wzrosnąć w kolejnych latach.
  • Do płacy minimalnej nie wlicza się już dodatku stażowego.
  • Pracownicze Plany Kapitałowe (PPK) zaczęły obowiązywać u mniejszych pracodawców, zatrudniających od 50 do 249 pracowników.
  • Zlikwidowane Otwarte Fundusze Emerytalne (OFE).

Zobacz także: Jak szukać pracy? Jest kilka prostych i skutecznych sposobów