Zamknij

Kiedy można sobie pozwolić na urlop bezpłatny? Zapoznaj się z procedurami

21.06.2018
Aktualizacja: 05.12.2020 20:29
Mężczyzna przy komputerze
fot. Shutterstock

Urlop bezpłatny daje nam możliwość wzięcia dnia wolnego, kiedy nie możemy już liczyć na urlop wypoczynkowy. Co musisz o nim wiedzieć?

W życiu każdego człowieka zdarzają się różne nagłe sytuacje, które prowadzą do tego, że nie możemy pojawić się w pracy. Jeśli jest to ważne wydarzenie rodzinne, możemy wtedy liczyć na urlop okolicznościowy, który niestety jest jednak obarczony pewnymi ograniczeniami. Nie zawsze możemy sobie na niego pozwolić. W takich momentach z pomocą przychodzi urlop bezpłatny, który zwalnia nas w danym dniu lub okresie czasu z pełnienie obowiązków. Z urlopu bezpłatnego często korzystają nauczyciele, którzy jednak muszą brać pod uwagę pewne konsekwencje, jakie niesie ze sobą okres wolny od pracy. Zobacz wszystko, co musisz wiedzieć na temat urlopu bezpłatnego.

Zobacz także: Prawo pracy dla każdego pracownika. Znasz je?

Urlop bezpłatny - kiedy można wziąć? 

Jak podają przepisy Kodeksu pracy, urlop bezpłatny można wziąć ze względu na nieprzewidziane wydarzenia losowe, w sytuacjach, w których nie przysługuje nam urlop okolicznościowy lub wykorzystaliśmy już cały urlop na żądanie.

O udzielenie nam dni wolnych możemy zatem poprosić w następujących przypadkach:

  • na wniosek pracownika, 
  • pracodawca udziela urlopu bezpłatnego w celu wykonania pracy u innego pracodawcy, 
  • udzielony pracownikowi młodocianemu w czasie trwania jego ferii zimowych. 

Urlop bezpłatny może być również udzielony na mocy przepisów szczególnych, jednak dotyczy to jedynie:

  • osób wykonujących działalność związkową,
  • osób pełniących funkcji radnego,
  • posłów,
  • senatorów,
  • osób, które dziennie uczęszczają na studia doktoranckie, 
  • osób pełniących służbę konsularno-dyplomatyczną,
  • policjantów. 

Zobacz także: Czas na urlop wypoczynkowy! Zobacz, ile dni wakacji ci przysługuje

Urlop bezpłatny nauczyciela

W nieco innej sytuacji znajdują się nauczyciele, którzy muszą brać pod uwagę przepisy znajdujące się w Karcie Nauczyciela. Zapis związany z urlopem bezpłatnym znajduje się w artykule 68. ustęp 1. i § 12 Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 19 grudnia 2000 r. Wzięcie urlopu bezpłatnego oczywiście oznacza, że stosunek pracy między stronami trwa, jednak zostają zawieszone prawa i obowiązki. Zatem za wzięcie urlopu bezpłatnego nie tylko nie otrzymamy wynagrodzenia, ale również nie wlicza się on do stażu pracy. Dodatkowo przedmiotowy okres nie jest okresem składowym i nieskładowym w rozumieniu ustawy emerytalnej.

Nauczyciel może otrzymać urlop bezpłatny w celach:

  • naukowych, 
  • artystycznych, 
  • oświatowych, 
  • ze względu na inne ważne wydarzenia. 

Urlop bezpłatny w przypadku nauczyciela przyznawany jest przez dyrektora placówki na umotywowany wniosek pedagoga. Jednakże przełożony może odmówić udzielenia urlopu bezpłatnego, jeśli to w znaczącym stopniu zakłóciłoby działanie szkoły. Warto wiedzieć o tym, że według przepisów nauczyciel może udać się na urlop bezpłatny tylko na własny wniosek, zatem dyrektor sam nie może podjąć za niego takiej decyzji.

Zobacz także: Jak wygląda urlop macierzyński i ile trwa? Zapoznaj się ze swoimi prawami

Urlop bezpłatny a urlop wypoczynkowy

Decydując się na urlop bezpłatny, warto wiedzieć o tym, że ma on wpływ na wymiar urlopu wypoczynkowego. Zatem za cały rok, kiedy przejdziemy na urlop bezpłatny, nie przysługuje nam ani jeden dzień urlopu wypoczynkowego. Jeśli jednak pracownik urlop wypoczynkowy wykorzystał przed przejściem na urlop bezpłatny, pracodawca nie może wymagać od niego odpracowania wolnych dni. 

Urlop bezpłatny a ubezpieczenie

Jak już wcześniej pisaliśmy, urlop bezpłatny niesie ze sobą wiele konsekwencji i nie chodzi tutaj jedynie o obniżkę wynagrodzenia za czas nieobecności. Przechodząc na urlop bezpłatny, musimy pożegnać się również z ubezpieczeniem zdrowotnym i społecznym. Jak to wygląda w praktyce?

Pracodawca za czas nieobecności pracownika musi składać do ZUS-u bezpłatny imienny raport ZUS RSA z kodem pracowniczym, w którym poda okres przerwy w płaceniu składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne z kodem świadczenia przerwy 111. Raport ten składa się za każdy miesiąc przebywania pracownika na urlopie bezpłatnym. 

Dodatkowo w sytuacji, w której pracownikowi zakończyła się umowa o pracę wraz z końcem urlopu bezpłatnego i stał się on w tym czasie niezdolny do pracy z powodu choroby, nie przysługuje mu prawo do zasiłku chorobowego. 

Zobacz także: Czym jest świadectwo pracy? Dowiedz się i sprawdź, kiedy i komu jest wręczane

Odwołanie urlopu bezpłatnego

Urlop bezpłatny jest jednak taką formą dni wolnych, która może w każdym momencie zostać odwołana. Muszą być jednak spełnione konkretne warunki. 

Odwołać urlop bezpłatny może oczywiście pracodawca, jednak na określonych zasadach: 

  • urlop bezpłatny został udzielony pracownikowi na okres dłuższy niż 3 miesiące,
  • przy udzielaniu urlopu bezpłatnego strony zgodziły się na możliwość odwołania go, 
  • odwołanie urlopu odbywa się z ważnych przyczyn.

Zobacz także: Czym są składki ZUS i dlaczego warto je odprowadzać? Wszystko, co musisz wiedzieć