Miliardowa luka w ściągalności podatku CIT. Ekonomiści o "zagrożeniu dla finansów publicznych"

Piotr Drabik
24.04.2019 19:39
Podatki. Luka CIT w 2017 roku wyniosła 21,4 mld zł. Rozliczenie 2019
fot. ARKADIUSZ ZIOLEK/East News (ilustracyjne)

Nawet 21,4 mld zł mogła wynieść luka w podatku dochodowym od osób prawnych (CIT) w 2017 roku - wynika z raportu Polskiego Instytutu Ekonomicznego. Wśród głównych powodów wymieniono ukrywanie przychodów, zawyżanie kosztów oraz sztuczne transfery zagraniczne.

Chcesz być na bieżąco? Śledź Radio ZET - BIZNES na Facebooku

"Z wyliczeń Polskiego Instytutu Ekonomicznego wynika, że w 2017 roku luka w podatku dochodowym od osób prawnych mieści się w przedziale 11-21,4 mld PLN" - napisano w raporcie PIE.

Chodzi o równowartość od 0,55 do 1,08 proc. polskiego PKB. "Porównując ją do teoretycznych przychodów z podatku (luka + rzeczywiste przychody budżetowe tytułem CIT) mieści się ona w przedziale między 22,43 a 36 proc." - dodano w raporcie.

Zobacz także

Miliardowe straty

PIE tłumaczy, że nie można jednak z całą pewnością stwierdzić, ile dokładnie wynosi. Według Instytutu w latach 2015-2017 luka w CIT wyniosła od 58 do 90 mld zł.

Zgodnie z raportem spadek maksymalnej wartości luki CIT w 2017 roku względem 2015 r. wyniósł 57,2 proc., a wartość strat wynikających z zagranicznych transferów kapitałowych sięgnęła 8,5 mld zł.

W raporcie poinformowano, że luka CIT, poza nieświadomymi pomyłkami, wynika z niewypełniania zeznań podatkowych, zaniżania podstawy opodatkowania oraz zalegania z płatnościami.

"Działania te można klasyfikować jako optymalizację podatkową zgodną z literą i celem prawa, unikanie opodatkowania, tj. stosowanie legalnych mechanizmów niezgodnie z zamierzeniem ustawodawcy, oraz świadome uchylanie się od opodatkowania. Można wyodrębnić trzy główne grupy mechanizmów mających na celu finalne zmniejszenie płaconego podatku: ukrywanie przychodów, zawyżanie kosztów oraz sztuczne transfery zagraniczne" - wyjaśniono.

PIE zaznacza, że uzyskane wyniki są efektem - w dużej mierze autorskiej – metodyki, która polega na wyliczeniu teoretycznego dochodu do opodatkowania na podstawie rachunków narodowych raportowanych przez Główny Urząd Statystyczny.

Wielkość dochodu jest następnie korygowana o niektóre dane Ministerstwa Finansów oraz o różnice między sprawozdawczością finansową a raportowaniem podatkowym. Pomnożenie wartości dochodu przez rzeczywistą stawkę podatku daje wartość teoretyczną dochodów podatkowych, które następnie porównuje się z realnymi wpływami. Do tak powstałej luki dodaje się komponent zagraniczny i komponent kontroli skarbowych.

Zobacz także

Resort finansów o luce podatkowej

"Luka CIT, obok luki we wpływach budżetowych z tytułu podatku od towarów i usług (luka VAT), jest największym zagrożeniem dla stabilności finansów publicznych" - podkreślono w raporcie.

Zdaniem autorów dokumentu temat luki w CIT, mimo swojej wagi, był dotychczas albo pomijany całkowicie, albo wspominany wyłącznie przez ekspertów podatkowych.

W swoich analizach lub udzielanych wywiadach wprawdzie podawali oni jej szacunkowe poziomy wskazując, że sięgały one 10 do 50 mld zł, jednak nie przedstawiali metodyki, która doprowadziła do takich wyników.

Minister Finansów Teresa Czerwińska komentując przyjęcie przez rząd Aktualizacji Planu Konwergencji (APK) - czyli prognozy kondycji finansów publicznych - powiedziała, że obecne władze "skutecznie zmniejszają lukę podatkową".

"Według wstępnych szacunków Ministerstwu Finansów w ubiegłym roku udało się ograniczyć lukę VAT o 2,9 proc. Prowadzone działania w zakresie uszczelniania VAT przełożyły się również na zwiększenie wpływów podatkowych z PIT i CIT" - powiedziała minister, cytowana na profilu MF na Twitterze.

Zobacz także

RadioZET.pl/PAP/PTD