Zamknij

WSA: zakaz prowadzenia działalności narusza konstytucję

04.01.2021 15:59
Mateusz Morawiecki
fot. Mateusz Grochocki/East News

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu stwierdził, że rozporządzenia rządu wprowadzające lockdown dla wielu branż gospodarki naruszają konstytucję. Orzeczenie wydano w sprawie dotyczącej ukarania przedsiębiorcy za świadczenie usług mimo zakazu.

Lockdown polegający na zakazywaniu działalności przedsiębiorstwom ma za zadanie zmniejszyć liczbę chorych na COVID-19, a tym samym przyczynić się do zminimalizowania liczby ofiar. Potrzeba ochrony życia Polaków nie jest kwestionowana, sposób realizowania tego założenia, także z prawnego punktu widzenia, budzi wiele zastrzeżeń.

Po przykłady nie trzeba sięgać daleko: premier wprowadził rozporządzeniem godzinę policyjną w Sylwestra i w chwili szczerości przyznał, że to bardziej apel i prośba, niż prawo, gdyż do ograniczenia prawa do przemieszczania się trzeba byłoby wprowadzić stan wyjątkowy. Nie przeszkodziło to jednak innym członkom rządu oraz policji w straszeniu, że przepisy będą egzekwowane, a Polacy będą karani mandatami.

WSA: zakaz prowadzenia działalności gospodarczej nie ma umocowania w prawie

Zamknięcie kawiarni, restauracji i barów, zakaz przyjmowania gości przez hoteli, ban na działalność siłowni i klubów fitness, zamykanie i otwieranie sklepów w galeriach handlowych – to tylko część decyzji zabierających prawo do wolności gospodarczej podjętych przez rząd.

Zobacz także

Rozporządzenia wydawane przez rząd przez policję traktowane są jako obowiązujące prawo, a funkcjonariusze nie stronią do karania na ich podstawie. Tak było w przypadku fryzjera, który przez policjantów został nakryty na strzyżeniu klienta. Przedsiębiorca tłumaczył, że w zakładzie pojawił się tylko po dokumenty niezbędne do rozliczenia ZUS, a strzyżony to jego przyjaciel, któremu udziela usługi nieodpłatnie, mundurowi nałożyli jednak mandaty i zdecydowali o przekazaniu wniosku do sanepidu o karę administracyjną.

Zobacz także

Ten po zapoznania się z relacją policji zarządził 10 000 zł kary dla przedsiębiorcy, który od tej decyzji odwołał się do sądu. Sprawa dotarła w końcu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, który nakazał odstąpić od wymierzenia kary i zwrócić przedsiębiorcy poniesione koszta procesowe.

Najciekawsze w orzeczeniu jest jego uzasadnienie – sąd stwierdził, że nakładane rozporządzeniami zakazy są niezgodne z prawem.

Żaden przepis upoważnień ustawowych zawartych w art. 46 ust. 4 i art. 46b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi nie zawiera umocowania do określania w rozporządzeniu zakazów prowadzenia działalności gospodarczej. Rada Ministrów upoważniona była wyłącznie do wprowadzenia rozporządzeniem ograniczeń w zakresie korzystania z wolności działalności gospodarczej.

orzeczenie II SA/Op 219/20

Sąd stwierdził ponadto, że kontrolowane rozporządzenie zostało wydane bez upoważnienia ustawowego, nie wykonuje też ustawy, gdyż wprowadza do systemu prawnego treści nieznane ustawie, w tym przypadku zakaz prowadzenia działalności gospodarczej ze względu na stan epidemii, co stanowi naruszenie art. 92 ust. 1 Konstytucji RP.

Zobacz także

Działanie rządu nie spełniało ponadto konstytucyjnych warunków wymaganych dla relacji zachodzących pomiędzy ustawą a rozporządzeniem (ustawa jest aktem prawnym wyższego rzędu i nie można zmieniać jej rozporządzeniem).

Umorzenie postępowania nie zależy więc od woli sądu, lecz od stwierdzenia istnienia obiektywnej przyczyny bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego, co występuje w rozpatrywanej sprawie. 

orzeczenie II SA/Op 219/20

Sąd dodał ponadto, że o wadach prawnych części zakazów wiedział też rząd, co widać między innymi po uregulowania w nowej ustawie obowiązku zakrywania usta i nosa w przestrzeni publicznej.

Wyrok WSA nie jest prawomocny, służbom przysługuje jeszcze możliwość odwołania się od orzeczenia. W polskim prawie nie ma też instytucji precedensu, inny skład sędziowski może więc wydać inne postanowienie (choć ciężko w tym przypadku o inną interpretację prawa. Trzeba o tym pamiętać, planując na podstawie orzeczenia WSA natychmiastowe otwarcie zakazanego w rozporządzeniu biznesu.

RadioZET.pl