Zamknij

Kreatywna księgowość i ukryte wydatki. NIK ujawnia rządowe błędy

Katarzyna Witwicka
08.07.2021 21:05
NIK o przejrzystości finansów publicznych
fot. Tomasz Jastrzebowski/REPORTER/East News

Kreatywna księgowość, ukryte wydatki i brak przejrzystości finansów publicznych. Najwyższa Izba Kontroli ujawnia błędy rządu, a resort finansów broni swojej racji.

Najwyższa Izba Kontroli przyjrzała się finansom publicznym i realizacji przez rząd budżetu w 2020 roku. „Waga ustaleń kontroli skłoniła Prezesa NIK Mariana Banasia do zorganizowania debaty” – podał urząd.

Z zaprezentowanego przez NIK raportu wynika, że rząd ukrywa wydatki i prowadzi kreatywną księgowość. Rząd nie może też pochwalić się jawnością zarządzania finansami – wiele operacji odbywa się poza budżetem.

Ogromna skala nieprawidłowości w budżecie. Rząd odpowiada: to nieprawda

- Przeprowadzona przez NIK analiza wykonania budżetu państwa wykazała, że w zeszłym roku rząd zastosował bezprecedensowe mechanizmy służące wypychaniu wydatków poza budżet. Stosowanie takich praktyk doprowadziło do znacznej rozbieżności między wysokością deficytu i długu raportowanych według metodologii krajowej i unijnej - powiedział podczas prezentacji wniosków z analizy Marian Banaś, prezes Najwyższej Izby Kontroli.

Uczestnicy zorganizowanej przez NIK debaty związani ze światem finansów mówili, że pandemia nie usprawiedliwia braku przejrzystości finansów publicznych. Zarzutów jest sporo: wypłacanie pieniędzy z ramach tarcz antycovidowych z  PFR czy wypłacanie obligacji wybranym uczelniom i TVP.

Izba uznała, że gdyby nie „kreatywna księgowość” i pomysłowość rządu, już dawno przekroczylibyśmy stopnie ostrzegawcze deficytu.

Ekonomista dr Sławomir Dudek pytał w trakcie debaty, czy „rozmontowywanie reguł fiskalnych, kreatywna księgowość w wykonaniu władzy i pułapka populizmu, w którą wpędzili scenę polityczną, spowodują w Polsce kryzys jak w Grecji?”.

Sytuacja w zakresie (nie)przejrzystości finansów od jesieni ubiegłego roku uległa znaczącemu pogorszeniu. Poza kontrolą parlamentu, poza budżetem państwa, poza kontrolą społeczną realizowane są wydatki na poziomie setek miliardów złotych,  co w swoim raporcie zauważyła Najwyższa Izba Kontroli 

Sławomir Dudek, FOR

Ekonomista dodał, że według NIK „plan budżetowy  przestaje mieć istotne znaczenie", można w nim „wykazać dowolny wynik”.

- Rola Ministra Finansów została sprowadzona do biernego księgowego, który ma wszystko sfinansować. Rząd w Polskim Ładzie zapowiedział wprowadzenie kolejnych kilkunastu funduszy pozabudżetowych. W tym Program Inwestycji Strategicznych - Fundusz Polski Ład stworzony na wzór Rządowego Funduszu Inwestycji Lokalnych, który poza kontrolą parlamentu finansował czeki Morawieckiego dla wybranych według klucza politycznego samorządów – dodał ekonomista z FOR.

Dzielenie funduszy według politycznego klucza ujawniła Fundacja im. Stefana Batorego, o czym także pisaliśmy w serwisie Radiozet.pl. Samorządy związane z PiS miały wówczas otrzymać więcej pieniędzy, niż inne regiony.

„Zdecydowana większość ekonomistów, dziennikarzy i komentatorów jest zgodna, że polskie finanse publiczne są nieprzejrzyste. Taką opinię wyraziła też Najwyższa Izba Kontroli w swojej ocenie budżetu za 2020 rok. Opinia jest porażająca. Skala manipulacji, kreatywności i nieprzejrzystości osiągnęła teraz ogromne rozmiary. Skala omijania budżetu centralnego poza kontrolą parlamentu jest najwyższa w UE, przed nami tylko mały Cypr” – czytamy w komentarzu FOR.

Ministerstwo Finansów opublikowało swoje stanowisko do raportu Najwyższej Izby Kontroli o wykonaniu budżetu. Zdaniem resortu zarzuty NIK nie mają odzwierciedlenia w rzeczywistości.

Wydatki budżetowe oraz zadłużenie Skarbu Państwa stanowią informacje jawną oraz ogólnodostępną. Dlatego teza o ich ukrywaniu nie znajduje pokrycia w rzeczywistości, zwłaszcza w świetle pozytywnych ocen Najwyższej Izby Kontroli dotyczących wykonania budżetu w 2020 rok i w poprzednich latach 

Ministerstwo Finansów

Resort dodał, że rząd co kwartał publikuje informacje o kwocie długu, informacje na temat budżetu państwa i jego wykonania, a większość planów finansowych jednostek sektora finansów publicznych (np. państwowych funduszy celowych) i sprawozdań z wykonania są łatwo dostępne m.in. na stronie internetowej Ministerstwa Finansów.

Sytuacja epidemiczna była bardzo dynamiczna, podobnie jak zmienne w czasie czynniki mające wpływ na możliwość realizacji poszczególnych zadań i uruchamiania wydatków. Przyjęto całościowe podejście, nie ograniczając – co do zasady – możliwości uwzględnienia zadań w wykazie wydatków niewygasających. Zgłoszenie przez dysponentów wydatków niewygasających w 2020 r. umożliwiło płynną kontynuację realizacji zadań w 2021 r. w formie wydatków niewygasających, przy uwzględnieniu bezpieczeństwa budżetu państwa” – napisano w komunikacie MF.

Resort dodał, że struktura długu publicznego jest bezpieczna i nie grozi nam prognozowany przez ekonomistów kryzys.

RadioZET.pl/PAP/mat.pras