Alan Turing, słynny matematyk, trafił na banknot 50-funtowy

16.07.2019 09:18
Alan Turing na brytyjskim banknocie 50-funtowym. Kim był? Enigma
fot. PAP/EPA/BANK OF ENGLAND / HANDOUT

Wizerunek brytyjskiego matematyka i kryptologa Alana Turinga znajdzie się na nowym polimerowym banknocie o wartości 50 funtów. Jego kandydaturę wybrano z blisko tysiąca osobistości ze świata nauki.

Chcesz być na bieżąco? Śledź Radio ZET - BIZNES na Linkedin

Decyzję ogłosił na specjalnej uroczystości w Muzeum Nauki i Przemysłu w Manchesterze szef Banku Anglii Mark Carney, który wskazał na „innowacyjny i wszechstronny wkład Turinga (w naukę) jako ojca informatyki i sztucznej inteligencji, a także bohatera wojennego”, przypominając m.in. jego rolę w złamaniu kodu niemieckiej maszyny szyfrującej Enigma.

– Turing to olbrzym, na którego ramionach stoi dzisiaj wiele osób – ocenił bankier, wskazując na dziedzictwo i znaczenie pracy Turinga dla współczesnego rozwoju technologii.

Zobacz także

Matematyk zastąpił wynalazców 

Podkreślił dług wdzięczności brytyjskich władz, które dopiero po 61 latach uchyliły wyrok skazujący naukowca za homoseksualizm, co doprowadziło do chemicznej kastracji i późniejszego samobójstwa matematyka.

Odpowiadając na pytanie o te zdarzenia, szef Banku Anglii ocenił takie potraktowanie naukowca jako „tragiczne i głęboko nieuczciwe”.

Podkreślił, że byłoby tak niezależnie od jego osiągnięć, ale z ich powodu było to „jeszcze bardziej przygnębiające”. Carney wskazał m.in. na niewykorzystanie jego potencjału do dalszych odkryć.

Carney osobiście wyłonił zwycięzcę plebiscytu z 12 postaci wybranych przez specjalną komisję. Wcześniej przejrzała ona 227,3 tys. zgłoszeń, w których pojawiło się 989 kandydatur.

Nowy banknot ma wejść do obiegu w 2021 roku. To jeden z najrzadziej używanych środków płatniczych w brytyjskiej gospodarce: w obiegu znajdują się 344 miliony sztuk o łącznej wartości 17,2 miliarda funtów.

Wizerunek Turinga zastąpi postaci Jamesa Watta i Thomasa Newcomena odpowiedzialnych za wynalezienie silników parowych, które odegrały kluczową rolę w rewolucji przemysłowej.

Zobacz także

Kim był Alan Turing?

Urodził się 23 czerwca 1912 roku.

W czasie II wojny światowej Alan Turing zaprojektował tzw. bombę Turinga – urządzenie ułatwiające rozszyfrowywanie wiadomości zapisanych przy użyciu niemieckiej maszyny szyfrującej Enigma.

Konstrukcja „bomby” została oparta na polskich koncepcjach maszynowego odczytywania zakodowanych meldunków Enigmy i wcześniejszych pracach trzech polskich kryptoanalityków, Mariana Rejewskiego, Henryka Zygalskiego i Jerzego Różyckiego oraz dzięki informacjom pozyskanym w ramach współpracy trójstronnej z francuskim wywiadem.

W ubiegłym roku bratanek kryptologa Sir Dermot Turin opublikował książkę „X, Y & Z: The Real Story of How Enigma Was Broken” („X, Y, Z. Prawdziwa historia złamania szyfru Enigmy”). Szczegółowo opisał w niej historię tzw. sztafety Enigmy, czyli działań polskich, francuskich i brytyjskich specjalistów, które doprowadziły do odkrycia kodowania legendarnej maszyny.

Już po wojnie Turing zaprojektował także jeden z pierwszych elektronicznych, programowalnych komputerów. Wymyślił też tzw. test Turinga — eksperyment będący próbą formalnego zdefiniowania sztucznej inteligencji.

Zobacz także

O losie naukowca decydował nie tylko matematyczny geniusz; dużą rolę odegrała też jego homoseksualna orientacja.

W 1952 roku włamano się do domu Turinga, który poinformował o tym policję. W toku śledztwa oficjalnie potwierdził, że jest homoseksualistą. Wtedy też oskarżono go o naruszenie „moralności publicznej” i wytoczono mu proces.

Sąd dał mu wybór między więzieniem a terapią hormonalną. Turing wybrał terapię — konsultacje z psychiatrą i roczną kurację hormonalną polegającą na przyjmowaniu estrogenu.

Po wyroku kryptolog stracił certyfikat dostępu do poufnych informacji. Odsunięto go też od badań związanych z konstrukcją komputera. 7 czerwca 1954 Turing zamknął się w sypialni i popełnił samobójstwo.

We wrześniu 2009 r. brytyjski premier Gordon Brown przeprosił w imieniu rządu Wielkiej Brytanii za „całkowicie niesprawiedliwe” i „straszne” potraktowanie naukowca, a pośmiertny akt łaski został wydany w grudniu 2013 roku.

Kilka miesięcy wcześniej przyjęto rządowy projekt ustawy legalizującej małżeństwa homoseksualne, a pierwsze z nich zostały zawarte w marcu 2014 roku.

Zobacz także

RadioZET.pl/PAP