Zamknij

500 plus bez finansowania? Wpływy z luki VAT-owskiej coraz niższe

03.06.2020 14:51
500 plus bez finansowania? Wpływy z luki VAT-owskiej coraz mniejsze
fot. Grabowski Foto/Shutterstock (ilustracyjne)

Drastycznie zmalały wpływy do budżetu państwa z uszczelniania VAT-u - alarmują Pracodawcy RP. Jak wskazał główny ekonomista organizacji, z tych pieniędzy nie da się sfinansować rządowych programów społecznych, jak 500 plus.

500 plus i inne programy społeczne wprowadzone od 2015 roku, zdaniem rządu PiS, są możliwe do realizacji dzięki lepszej polityce fiskalnej państwa. Przyczynić miało się do tego uszczelnienie podatku VAT. Zdaniem polityków Zjednoczonej Prawicy, luka VAT-owska generowała dla państwa ogromne straty za czasów rządów koalicji PO-PSL.

Tymczasem Pracodawcy RP w najnowszym raporcie wskazali, że wyniki z uszczelniania VAT są znacznie poniżej rządowych prognoz. Co to oznacza dla krajowej gospodarki?

Luka VAT-owska coraz mniejsza

"W 2019 roku uszczelnianie VAT przyniosło 0,1 miliarda złotych wobec zakładanych 4,6 miliarda złotych. W tym roku rząd Mateusza Morawieckiego oczekuje z tego tytułu przychodów na poziomie 7,9 miliarda złotych" - podał dr Sławomir Dudek, główny ekonomista Pracodawców RP.

Zobacz także

Do dokładnych obliczeń potrzebne były jednak pełne informacje o składowych PKB oraz o dynamice podatku VAT wg metodologii europejskiej ESA2010. Kwestia metodologii jest tutaj kluczowa, bowiem unijne procedury pozwalają wykryć i usunąć wszelkie „zabiegi księgowe”, służące temu by statystyki wyglądały lepiej niż rzeczywistość

Dr Sławomir Dudek

Ekspert oparł swoje obliczenia nie tylko o dane z Krajowej Administracji Skarbowej (GUS), ale również Eurostatu - unijnej instytucji statystycznej. 

"Bazując na danych Ministerstwa Finansów można oszacować, że potencjalne wpływy z VAT (VTTL – VAT Total Tax Liability) w 2019 r. zwiększyły się o około 5,7 procenta rok do roku. W rezultacie wartość luki VAT w 2019 roku można oszacować na około 25 miliardów złotych, wobec szacowanych około 24 miliardy złotych w 2018 roku. Czyli nominalna luka VAT nawet wzrosła. Musimy mieć jednak na uwadze, że wraz ze wzrostem bazy makroekonomicznej rosną też nominalne wpływ z VAT, stąd luka VAT w ujęciu procentowym zmalała z 12,08 do 12,03 procent VTTL" - podał dr Dudek. 

W rezultacie - w jego ocenie -  efekt „uszczelniania” podatku VAT (z ang. tax compliance effect) wyliczony na bazie metodologii Komisji Europejskiej w 2019 roku wyniósł 0,1 miliarda złotych wobec zakładanych 4,6 miliardów złotych. To oznacza, że w 2019 roku zrealizowano zaledwie 2,2 procent rządowego planu w zakresie uszczelniania podatku VAT.

Luka w podatku VAT
fot. Pracodawcy RP

Na 2020 r. w regule wydatkowej założono kolejne efekty uszczelnienia na 7,9 mld zł. Jednak powyższe obliczenia wykazują, że proste rezerwy w uszczelnianiu podatku VAT już się wyczerpały.

Zobacz także

Wygoniliśmy mafie vatowskie z Polski, zlikwidowano oszustwa i poważne przestępstwa w zakresie VAT. Teraz doszliśmy do ściany. W 2020 roku nie ma szans na dalsze efekty uszczelniania. Dalsza redukcja luki VAT to już nie są „grube ryby”, to już raczej masa drobnych transakcji

Dr Sławomir Dudek

500 plus. Z czego będzie finansowane? 

W ocenie eksperta rząd powinien się skupić na "krzewieniu w Polakach tzw. moralności podatkowej, czyli rozliczania się nawet za drobne rzeczy paragonem w imię bycia fair wobec własnego państwa".

Biorąc pod uwagę narastającą recesję gospodarczą podczas pandemii koronawirusa, wpływy z uszczelnienia luki VAT-owskiej nie wystarczą na realizację świadczeń socjalnych. 

Przyjmując szacunki luki VAT Ministerstwa Finansów za lata 2016-2019, można oszacować łączne efekty „uszczelnienia” na kwotę około 22 miliardy złotych. W 2020 r. przy takiej skali recesji nie da się osiągnąć żadnych efektów uszczelniania. Patrząc na te 22 miliardy warto przypomnieć, że podstawowe filary programu socjalnego (500+, 13-ta i 14-ta emerytura) to ponad 60 miliardów złotych rocznie, z czego program 500 plus to ponad 40 miliardów zł

Dr Sławomir Dudek

Główny ekonomista Pracodawców RP podkreślił, że „uszczelnianie” VAT sfinansowało nieco ponad 50 proc. kosztów programu 500 plus (ponad 39 mld zł rocznie). "Niestety nie ma szans, aby efektami „uszczelnienia” VAT sfinansować drugą połowę 500 plus, nie mówiąc już o 13-tej, 14-tej emeryturze. Nawet gdyby przyjąć za dobrą monetę zapowiedzi MF sprzed kilkunastu tygodni, że celem jest osiągnięcie 5 procent luki VAT, to efekty mogą dać co najwyżej 10-11 miliardów złotych" - tłumaczył ekspert.

W jego ocenie programy socjalne rządu "nie mają trwałych źródeł finansowania" i władzę musza znaleźć nowe sposoby, aby były nadal dostępne dla obywateli. To może zaś oznaczać nowe daniny i podatki.

Do tej pory rząd Mateusza Morawieckiego i politycy PiS zaprzeczali jakimkolwiek próbom ograniczenia lub zniesienia świadczenia z programu Rodzina 500 plus lub zmian w innych świadczeniach socjalnych.

RadioZET.pl/Pracodawcy RP