Zamknij

Komu należy się renta i na jakich zasadach jest przyznawana? Sprawdź swoje prawa

16.01.2019
Aktualizacja: 03.12.2020 19:16
Uśmiechnięte rencistki siedzą przy stole i rozmawiają
fot. Shutterstock

Renta to świadczenie przyznawane przez ZUS, które reguluje ustawa prawna z 1998 roku. Określa ona warunki nabywania takiego świadczenia, zasady ustalania wysokości renty i tryb przyznawania wypłat. Komu i na jakich zasadach przysługuje renta?

Renta to comiesięczna kwota, przyznawana przez ZUS osobom, które z jakiegoś powodu znalazły się w trudnej sytuacji życiowej. Może to dotyczyć ich bezpośrednio, ale również ich bliskich. Żeby jednak ją otrzymać, trzeba dopilnować wielu formalności. Jakich konkretnie? Zobacz, komu przysługuje renta i na jakich zasadach jest przyznawana. 

Zanim jednak przejdziemy do kwestii formalnych, warto zastanowić się, kto może ubiegać się o rentę. Prawo do renty mają osoby ubezpieczone, które odprowadzają regularnie składki ZUS, a także rodzina osoby ubezpieczonej. Nie jest prawdą, że renta przysługuje tylko seniorom. Rentę otrzymuje osoba, która nie jest zdolna do pracy, a nie osiągnęła jeszcze wieku emerytalnego. Można wyróżnić kilka zasad przyznawania renty.

Komu należy się renta i w jakich przypadkach się ją przyznaje?

Zobacz także: Prawa konsumenta powinien znać każdy z nas. Co nam przysługuje?

Renta – rodzaje

Renta jest pewnego rodzaju zabezpieczeniem pieniężnym. Z tego przywileju mogą skorzystać osoby ubezpieczone. Renty są przyznawane przez ZUS w różnych, trudnych okolicznościach życiowych – o rentę można się starać ze względu na stan zdrowia, ale również po utracie bliskiej osoby.

W zależności od tego, kto i z jakiego powodu się o nią ubiega, renta dzieli się na:

  • rentę przyznawaną z powodu niezdolności do pracy,
  • rentę rodzinną,
  • rentę socjalną,
  • rentę inwalidzką.

Zobacz także: Czy wiesz, jakie podatki płacisz? Wszystko, co musisz wiedzieć na ten temat

Renta socjalna

Rentę socjalną regulują przepisy prawne z 2003 roku. O rentę socjalną mogą ubiegać się osoby, którym nie przyznano zdolności do pracy - na przykład zachorowały w dzieciństwie lub miały ciężki wypadek w szkole. Jest ona przyznawana:

  •  na stałe, gdy niezdolność do pracy jest trwała,
  •  na czas określony, gdy niezdolność do pracy jest tymczasowa.

Kto może się ubiegać o taki rodzaj renty?

  • Osoby, które ukończyły 18 rok życia,
  • kobiety, które wyszły za mąż po 16 roku życia,
  • osoby, które cały czas się uczą.

W niektórych sytuacjach rentę socjalną można pobierać razem z rentą rodzinną, a również dorabiać do niej, ale o podjęciu pracy należy powiadomić ZUS. 

Zobacz także: Najem okazjonalny - na czym to polega i czy się opłaca? 

Renta rodzinna

Renta rodzinna zostaje przyznana przez ZUS osobom, które straciły członka rodziny. Można się o nią ubiegać po utracie rodziców, małżonka i dziadków.

Kto ma prawo do renty rodzinnej?

Dzieci własne, dzieci drugiego małżonka oraz dzieci przysposobione. Kiedy?

  • Gdy się uczą, czyli do 25. roku życia,
  • do ukończenia 16. roku życia, jeśli nie kontynuują nauki,
  • bez względu na wiek, jeżeli są niezdolne do pracy.

Wnuki i rodzeństwo - w tym przypadku takie osoby muszą być przyjęte co najmniej na rok przed śmiercią na wychowanie.

Małżonek, który:

  • w chwili śmierci małżonka miał skończone 50 lat lub był niezdolny do pracy,
  • który wychowuje co najmniej jedno z dzieci, uprawnionych do renty rodzinnej po zmarłym współmałżonku,
  • ukończył 50 lat lub stał się niezdolny do pracy już po śmierci współmałżonka, ale nie później niż 5 lat od jego śmierci.

Rodzice - jeśli spełniają takie warunki jak wdowa lub wdowiec - chodzi o wiek, wychowywanie dzieci oraz niezdolność do pracy.

Zobacz także: Co powinieneś wiedzieć, jeżeli dostałeś spadek? Formalności, które trzeba załatwić

Renta chorobowa

Renta chorobowa jest przyznawana osobom, które częściowo lub całkowicie utraciły zdolność do pracy. Bardzo duże znaczenie ma ich stan zdrowia, który prawdopodobnie się nie polepszy. Renta z tytułu niezdolności do pracy jest przyznawana przez ZUS.

Czym się różnią kategorie niezdolności do pracy?

  • Częściowa jest przyznawana wtedy, gdy osoba nie może pracować zgodnie ze swoimi kwalifikacjami.
  • Całkowita jest przyznawana wtedy, gdy osoba nie może podjąć żadnej pracy.

Zobacz także: Darowizna - co musisz wiedzieć, gdy chcesz komuś coś podarować? 

Renta inwalidzka

Mianem renty inwalidzkiej określa się rentę, która jest przyznawana z tytułu niezdolności do pracy. Z badań wynika, że ten rodzaj świadczeń jest najczęściej przyznawany w Polsce. By dostać rentę inwalidzką, należy spełnić kilka warunków:

  • być niezdolnym do pracy,
  • mieć niezdolność do pracy powstałą w czasie zatrudnienia i nie później niż w ciągu 18 miesięcy od ustania zatrudnienia,
  • trzeba mieć wymagany przez ZUS staż pracy.

WAŻNE! Nie ma czegoś takiego, jak wykaz chorób, uprawniających do otrzymania renty. Decyduje o tym komisja ZUS.

Zobacz także: Sanatorium to sposób na lepsze zdrowie nie tylko dla seniorów. Kto może się tam udać?